Thi thoảng có người nào say nghề tới độ hồn nhiên như Dương Ngọc Tiển và cả sự tinh nhạy khi kiếm được thấy được thời cơ bảo tồn, phát huy tăm tiếng của làng nghề.
 |
| Nghệ nhân Dương Ngọc Tiển.Ảnh: SONG ANH |
Khiến thợ cũng phải máu nghề
Trong suốt cuộc nói chuyện với nghệ nhân Dương Ngọc Tiển, phút giây anh khựng lại khi được hỏi về chuyện truyền nghề, nối nghiệp thân phụ ông cứ mãi ánh ảnh tôi. Khoảng im ấy đủ để người đối diện thấu cảm ưu tư của anh về lớp kế cận mai đây, khiến sao để ngọn lửa của làng đúc Phước Kiều không tắt. Anh bảo, đã có thời gian dài làng đúc đồng Phước Kiều rơi tham gia mai một, nếu không sống bằng mê mẩn, máu giết thịt thì có nhẽ Phước Kiều chỉ còn lại hư danh.
- Trong đám thợ hiện nay không có bạn nào là con cháu trong mái nhà, cũng không có người trẻ. Buồn lắm. Thợ của tôi thấp tuổi nhất cũng ngót bốn mươi. Mấy năm qua, tôi cũng lân la đến nhà láng giềng có đại trượng phu, gầy to với họ hướng con theo nghề truyền thống của làng đúc Phước Kiều. Họ ừ đó, nhưng ví như đứa nào học được thì cho theo nghề kỹ sư, kinh tế..., còn không thì ly hương khiến cho thợ. Họ chê cái nghề suốt ngày phải vùi mặt với bùn đất, khói bụi mà không thấy được vẻ vang của nghề thân phụ ông truyền lại. Phải nói thật rằng, các cơ sở đúc Phước Kiều đang vét sức công lao của thợ đúc lành nghề bởi lỗ hổng đào tạo, cả từ nhân tố khách quan lẫn chủ quan. Liệu mười năm nữa có còn khách hàng nào đỏ lửa với nghề…
| Còn nhớ, nhân kỷ niệm đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, tỉnh giấc Quảng Nam đã tặng TP.Thủ đô chuông đồng do nhà điêu khắc trẻ Trằn Đức phác thảo, nghệ nhân Dương Ngọc Tiển chế tác. Chuông được đúc bằng chất liệu đồng thích hợp kim, cao 2,1m, các con phố kính 1m, nặng 1.000kg. Thân chuông được tạo thành 5 phần, trang hoàng các hoa văn họa tiết tiêu biểu mô hình hình ảnh Thăng Long xưa với Bắc môn, Khuê Văn các, Tháp rùa Hồ Gươm, Tháp Bút, chùa Một Cột được kết nối theo con rồng thời Lý. Hình ảnh núi Ngọc Linh, gươl của dân tộc Cơ Tu, phố cổ hủ Hội An, khu di tích Mỹ Sơn, Cù Lao Chàm và các sản vật của tỉnh như sâm Ngọc Linh, tiêu, quế... cũng được biểu lộ. Tháng 8.2016, anh được nhà nước thừa nhận là nghệ nhân ưu tú. |
Trong thời buổi kinh tế thị trường, cái gì cũng phải nhanh, mà để theo nghề như anh phải sống chậm chạp. Những năm 80, 90 của thế kỷ trước, làng nghề chìm sâu vào mai một. Thế nhưng, cái ngưỡng giao thời, sử dụng dằng ấy lại bật lên tuổi xanh sôi nổi của Dương Ngọc Tiển. ngừng thi côngĐây là quyết định phải ra khỏi làng để mua một con đường sáng, theo kiểu “bản thân mình có nghề, có tuổi xanh và tri thức, sợ chi”. Rồi anh len lỏi vào buôn làng Tây Nguyên tìm các già làng đặt vấn đề trao đổi cồng chiêng. Chưa lúc nào cồng chiêng Tây Nguyên bị “chảy máu” như vậy. Đám trẻ đua nhau bán cồng chiêng. Chỉ còn lớp người cao tuổi vẫn trăn trở với văn hóa truyền thống. Họ đồng ý đặt hàng bằng cơ chế trao đổi sản vật. Ví như một bộ chiêng tốt đổi một con bò, nhì bộ chiêng nhỏ dại đổi con heo.
Chính việc xác định đi như một cuộc chơi, đi để thưởng thức lại mang về cho Dương Ngọc Tiển khoản lãi “phi lợi nhuận”. chậm tiến độ là việc khôi phục thị trường, là trải nghiệm nghề nghiệp và xa hơn là nuôi dưỡng ngọn lửa mê say trong anh với nghề. Máu nghề, tự ái nghề nghiệp dọc tuyến phố gió bụi cũng đẩy anh tham gia nhiều tình thế “tự bản thân buộc chính mình”. Trước đây, Phước Kiều cũng đúc chuông nhưng quy mô bé dại, chuông đại cỡ vài trăm ký trở lên là lắc đầu. Thỉnh thoảng có người đến đúc chuông nhưng không dám nhận. Rồi anh liều mạng kiểu thị trấn đúc khác khiến cho được thì Phước Kiều cũng khiến cho được. Cái đầu tiên: hỏng. Do không có kinh nghiệm, không tính toán được thể tích chuông, độ dày mỏng dính ra sao. Đơn đặt hàng sắp đến ngày giao, công chúng đốt cháy tiến độ khiến ngày làm đêm. Với tâm niệm phải giành lại cho bằng được nhãn hiệu Phước Kiều, cuối cùng anh cùng lực lượng thợ sắm được phương thức đúc chuông đại thắng lợi.
Tinh nhạy chuyện bảo tàng
Hiện thời tới Phước Kiều, thuận tiện nhận thấy đa dạng lối rẽ cho làng nghề. Và dù đoạn đường nào chăng nữa, cũng rất đáng quý. Có người nương theo thiên hướng hoạt động mua bán để sắm đầu ra cho vật phẩm. Có người lội ngược vào thời vang bóng và Dương Ngọc Tiển đã chọn cho mình lối đi khó khăn ấy. Bởi với anh, đó là cái nghiệp. Xưa thế hệ ông bà sống với chuông, chiêng Phước Kiều. Thuở gầy anh cũng theo cha ra lò tập nặn đất, làm chuông. Tuổi xanh cũng chỉ lưng túi một cái nghiệp ấy mà sống. Để rồi mới có một Tiển đúc được chuông lớn nhất ở cái tuổi trẻ nhất.
Còn nhớ 04 tuần 11.2005, không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO thừa nhận là “Kiệt tác truyền miệng và phi vật thể thế giới”. Để có kết quả này, lúc trước phổ thông cuộc hội thảo, phổ biến chuyên gia quả đât sang vietnam, tới Tây Nguyên dò la, khiến cho việc. Trong những lần gió bụi Tây Nguyên mua đầu ra cho cồng chiêng của làng Phước Kiều, anh kiếm được thấy rằng phần nhiều cồng chiêng tại đây đều có căn do trong khoảng làng nghề của bản thân. Anh đau đáu phải khiến cho nhân tố gì đó để “vẽ” lại con đường chiêng Phước Kiều mà cha ông đã đi. Sáu bốn tuần liên tục, anh gần như trắng đêm với mớ tài liệu, sách vở, tộc phả, kể cả hành lí tham gia thư viện Quảng Nam rồi lội ngược ra thư viện Huế tìm kiếm thông tin xác tín cội nguồn item cồng chiêng tại Tây Nguyên là của Phước Kiều. Tập tài liệu dày 45 trang A4 được in cẩn trọng theo anh đến với buổi lễ trao bằng công nhận không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên. Anh lựa chọn các nhà phân tích, người có chức trách liên quan để tặng tài liệu. Hơn một bốn tuần sau, GS. Trần Văn Khê là người trước tiên liên hệ mời anh tham gia buổi diễn từ của ông về cồng chiêng Tây Nguyên với sinh viên tại TP.Đại dương Chí Minh. Trong khoảng cái duyên ấy, phổ thông sở, lĩnh vực văn hóa sau này mua về Phước Kiều đặt làm cho cồng chiêng dịch vụ đề án bảo tồn và phát triển giá trị cồng chiêng Tây Nguyên.
Ở ngưỡng tuổi 60, đôi mắt anh như có lửa khi nói về nghề. Và đặc biệt, chất sôi nổi của tuổi xanh chừng như không hề già theo năm 04 tuần. Rồi anh mở cho chúng tôi xem các tượng được đúc kỳ công, trong khoảng phác thảo điêu khắc của Nguyễn Văn Huy. Có chút vui trong lời kể, về chuyện Dương Ngọc Tiễn gặp mặt được người trẻ như Huy, dù hai ngành nghề không đồng nhau. Huy nổi lên ở ngành điêu khắc, sau phổ quát “đầu mối” lại tâm giao với anh để mở đầu cho ra item tượng danh nhân. Anh bảo đó là ngả rẽ liều lĩnh. Và chúng tôi kịp nhìn thấy một Dương Ngọc Tiển khác, trong mảng miếng cần đến sự tao nhã, óc sáng tạo hơn là sự quen tay. Từng con đường nét nhỏ nhắn, thanh đậm hay sắc sảo, tỉ mẫn và cả bay bổng, hiện lên trên những khuôn hình từ phác thảo của Huy. Huy chuyên nghiệp tạc hình tượng, thì Dương Ngọc Tiển lại nhiều năm kinh nghiệm chuyển, đúc cái thần thái của mỗi nhân hình sang với chất liệu đồng. Một cuộc chạm chán trong khoảng những con người nghệ sĩ để khiến nên nghệ thuật.
Cách đây không lâu, anh được công nhận danh hiệu nghệ nhân ưu tú. Khi chúng tôi hỏi, có sự khác biệt giữa Dương Ngọc Tiển với danh xưng mới này không, anh cười:
- Sau mỗi danh xưng hay thực hiện được kỷ lục nào đó, bản thân vẫn phải là bản thân. ngừng thi côngĐây còn là trách nhiệm với đồng đội nghề, với lớp trẻ, mà yếu tố này cần thời gian. Tôi cũng từng khăn gói đi sắm nguồn kinh phí để mở lớp đào tạo nghề cho những người trẻ. Đề án đã được phê duyệt, nhưng chỉ có 7 người chứng nhận, khi mà quy định là phải đạt 30 người trở lên. Mình tâm huyết mà cũng dành dở dang. Để các em nhìn thấy được mai sau của nghề, cần lắm sự đầu tư trong tinh thần ngay từ nhỏ nhắn, sống với môi trường của nghề. Và sâu hơn nữa, đó là tình ái - yêu nghề, yêu thích nghề, như những người thợ luống tuổi của tôi, để trụ lại và kì vọng lớp kề cận…
Anh kéo chúng tôi ra góc sân chỉ những khuôn đúc, vựa đất sét, lò nung… Một người thợ đang đốt than nhóm lò. Khói bay lơ lửng giữa cái nắng trưa khô cứng gắt. Nhìn loanh quanh, bạn nào cũng trung niên. Thế nhưng, chính sự hồn nhiên đến sâu thẳm với nghiệp phụ vương ông nơi Dương Ngọc Tiển làm chúng tôi kì vọng tham gia đoạn đường thông suốt sau này ở Phước Kiều, dẫu còn lắm tư lự.
TÂY BÌNH
.
Tham khảo thêm: váy ngủ lasenza
0 nhận xét:
Đăng nhận xét