Quyết nghị Trung ương 4 (khóa XII) đã liệt kê phổ biến kiểu “chạy chọt” như là bộc lộ của sự suy thoái đạo đức, lối sống trong cán bộ đảng viên. Trong khoảng đó, xét việc tặng quà có thể xem là hối lộ để “chạy” và người kiếm được vàng xem vàng tặng là kiểu “hoa hồng lại mâm”. Phòng chống sự suy thoái đạo đức công vụ có nhẽ nên mở đầu từ việc xử lý chuyện tặng/nhận vàng.
 |
| Giải quyết việc tặng/kiếm được tiến thưởng trong khu vực công, tưởng đơn giản nhưng phức hợp. Ảnh minh họa |
Chuyện tặng/kiếm được vàng xuất hiện từ xa xưa trong quan hệ giữa người với người. Tiến thưởng trung thu cho trẻ em, tiến thưởng mừng thọ cho người cao tuổi, tiến thưởng tặng người tình, quà cưới..., biết bao lăm kiểu tặng tiến thưởng biểu lộ tình cảm và cả văn hóa ứng xử nữa. Việc tặng/kiếm được vàng ở đây hàm nghĩa giữ một mối dây nghĩa tình, bộc lộ bằng cách hiện - vật - hóa - tình cảm. Bởi vậy, tiến thưởng tặng tất nhiên mang giá trị vật chất nhưng cái mà người ta hướng đến là ý nghĩa tinh thần. Trong phổ biến trường hợp, quà tặng có ý nghĩa như vật lưu niệm, là sự trao truyền tình cảm mà thôi. Ngay cả chiếc nhẫn vàng tặng cho đám cưới rất trị giá, cơ cực lắm người ta mới bán đi để sắm kế mưu sinh, chứ ít người nào muốn phụ thân mẹ tặng ngừng là bản thân mình đem bán ngay.
Đời thường là vậy. Nhưng trong quan hệ phường hội từ xưa đến nay, ý nghĩa tiến thưởng tặng có phổ biến biến thái. Chuyện một ông quan muốn ăn hối lộ nói mình tuổi tý để người ta đúc con chuột vàng đem tặng trong lễ mừng thọ là Chẳng hạn (vậy mà quan bà còn tham hơn, la rằng sao không nói tuổi sửu để nó đúc con trâu vàng!). Hay giờ đây, khi cái sự chạy chọt đã phổ biến trong quan hệ ở khu vực công, khiến cho tiến thưởng tặng cũng biến tướng muôn hình vạn trạng.
Nhận mặt vàng tặng
Năm 2016, Thanh tra Chính phủ và Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam đã phối phù hợp công ty một tìm hiểu về “Kiểm soát xung chợt lợi ích trong khu vực công: Pháp luật và thực tế ở vn”. Theo đó, hàng ngũ phân tích đã tiến hành phỏng vấn 2.647 người, trong đó có 570 người dân, 596 công ty (DN), hơn 1.400 cán bộ công chức (CBCC) và dữ liệu thu thập ở 10 tỉnh thành, 5 bộ lĩnh vực. Qua đó tổng hợp và phân tích dữ liệu về nhiều nhân tố liên quan tới xung đột lợi ích trong khu vực công, trong đó có phần đáng để ý về chuyện tặng/nhận tiến thưởng giữa DN và CBCC.
Thông báo kết quả tìm hiểu chỉ ra rằng, có đến 50% CBCC và 65% DN, người dân đồng ý rằng việc CBCC tặng/kiếm được tiến thưởng thực chất là ăn năn lộ biến tướng. Khác biệt, trong hoạt động quản lý đấu thầu, 100% số DN được hỏi khẳng định việc tặng/nhận tiến thưởng là phổ biến và không có DN nào giải đáp không biết về tình huống này.
Kết quả trên cũng hệt nhau với kết quả dò xét DN của Ngân hàng Thế giới, trong đó 57% DN nghĩ là họ phải tặng vàng cho CBCC để có được thích hợp đồng và 91% tặng vàng để “công tác chạy được”. Phân tách về việc DN tặng quà cho CBCC, kỹ năng xung đột ích lợi thực thụ là rất cao. Cụ thể, kết quả cho thấy đại đa phần DN tặng quà bằng tiền hoặc hiện vật cho CBCC (98%) và trị giá món quà đó phần nhiều là hơn 500 nghìn đồng. Số liệu khảo sát cũng cho thấy có tới 44% trong tổng số lần tặng tiến thưởng gần nhất của các DN là do CBCC gợi ý (chứ không hề chủ động tặng tiến thưởng). Mục đích của việc tặng vàng cũng chủ chốt là cho công tác có can hệ (66%) hơn là để xây đắp và giữ giàng quan hệ (31%).
Đến đây đã rõ khách hàng nào là người tặng/nhận tiến thưởng trong khu vực công vì mục đích gì. Vậy nghi vấn đặt ra lần nữa là có yếu tố văn hóa trong việc tặng/nhận vàng? Lên tiếng tìm hiểu cho nhân thức, đại biểu trong các cuộc đàm đạo nhóm đều chắc chắn tặng tiến thưởng vốn là một nét đẹp văn hóa truyền thống. Đương nhiên, vàng tặng cho CBCC gần như đều không chứa đựng nhân tố văn hóa (tình cảm) thuần túy đó. Toàn bộ món vàng cho CBCC chứa đựng nhân tố ích lợi cá nhân, thậm chí ân hận lộ. “Văn hóa truyền thống” đã được dùng để gượng nhẹ cho hành vi kiếm tìm ích lợi tư nhân, bất chấp lợi ích thông thường của các bên.
Khuyến nghị xử lý, cách gì?
Xử lý việc tặng/kiếm được quà trong khu vực công, tưởng dễ chơi nhưng phức hợp. Chúng ta từng biết có buộc phải nâng mức chuẩn y CBCC nhận quà dưới 2 triệu đồng (chứ chẳng hề 500 nghìn đồng), trên mức ấy thì phải giao nộp cho công ty, công ty nhưng rồi vẫn chưa khả thi. Việc phân biệt đâu là giá trị vật chất và ý nghĩa ý thức của tiến thưởng tặng cũng không dễ dàng, và đặc biệt cơ chế và người định giá quà tặng là người nào cũng chưa lập thành. Hơn nữa, biến tướng của quà tặng rất đa dạng, có người nào nhân thức được “hoả hồng” với công trình mà DN được nhận thì phải chi cho CBCC có thẩm quyền phê ưng chuẩn là bao lăm xác suất (!?). Bởi chuyện đó thường xảy ra trong bóng tối, chỉ có người tặng và người nhận diện thôi, dễ gì giữ vững. Vì thế, các công bố tổng kết về công tác phòng chống tham nhũng cũng chắc chắn những số liệu liên quan đến tặng, nhận quà chưa phản ảnh đúng diễn biến thực tế.
Khó vậy, nhưng ko phải không có cách thức để khắc nhạo báng việc tặng/nhận vàng có mục đích tư lợi, gắn với tham nhũng, thụ động. Các bộ luật để dè bỉu tài hành vi đưa/nhận ăn năn lộ, phòng chống bị động, tham nhũng đã có khuông, hiện nay chỉ việc bổ sung vào những nội dung phù hợp với thực tế đời sống. Hàng ngũ tìm hiểu nói trên cũng đề nghị phải sửa đổi luật pháp về tặng/kiếm được tiến thưởng. Theo đó, cần hoàn thành các quy định về tặng/nhận vàng tặng theo hướng quy định nguyên lý tầm thường giảm thiểu không may xung đột lợi ích trong khu vực công. Vấn đề đó có tức là không cho phép CBCC nhận quà tặng dưới mọi chế độ và mọi giá trị, khác biệt những CBCC khiến cho trong những ngành nghề, ngành nghề dễ xảy ra xung đột nhiên ích lợi như đấu thầu, cấp phép, tuyển dụng hoặc bổ nhậm, hay những ngành yên cầu phải tương tác rộng rãi với cư dân và DN như thuế, hải quan, thanh tra và kiểm tra. Ngoài ra, cần có quy định về mối manh theo dõi, giám sát và tiếp thu tin tức, phản chiếu về việc kiếm được tiến thưởng tặng của CBCC và các cơ chế giải quyết vi phạm pháp luật.
Cũng nên “trông người mà ngẫm đến ta” để nhân thức cách xử lý. Nếu Hàn Quốc đã xây dựng quy tắc xử sự, theo đó CBCC không được kiếm được tiền, vật có trị giá, BĐS, quà biếu, vàng tặng trong khoảng một bên can hệ đến nhiệm vụ hoặc một CBCC can dự tới nhiệm vụ có liên hệ đến công vụ hiện nay của người đó. Một CBCC sẽ phải cản trở thê thiếp/chồng hoặc cha mẹ, con trẻ trong nhà của chính mình không được nhận tiền hoặc vật có giá trị khác mà bị cấm đối với công chức. Hay như Singapore, pháp luật nếu CBCC được tặng một món quà, người đó phải khăng khăng từ chối. Ví như người đó được tặng một món quà của một quan chức thì nhận quà và sau đó chuyển lại cho chủ tịch phòng ban của bản thân. Trị giá của món vàng sẽ được định giá và người nhận vàng có thể trả tiền nếu như muốn giữ. Người định giá đối với đông đảo vàng tặng là Kế toán trưởng Nhà nước của Singapore. “Cuộc chiến” với việc tặng/nhận vàng mang tính thụ động ở vn cũng cần bắt đầu từ hình thức tương tự.
NGUYỄN ĐIỆN NAM
.
Xem thêm: váy ngủ lovely
0 nhận xét:
Đăng nhận xét